Bir zamanlar tarihin önemli ticaret ve üretim merkezlerinden biri olan , ancak 70’li yıllardan itibaren kötü bir durgunluğa sürüklenen Isparta yeniden parlıyor.

Isparta’ya giriyorsunuz ve o güzel simgesinin yani gülün muhteşem kokusunu iliklerinize kadar hissediyorsunuz. İçiniz bir başka açıyor ve düşünceleriniz değişiyor. Güzel havasını ve buz gibi tatlı suyundan tadıyorsunuz. Ne kadar güzel ve temiz diye içinizden geçiriyorsunuz.

Isparta’nın çok güzel yönleri var. Evvela Türk siyasetine damgasını vuran Sayın Cumhurbaşkanımız  SÜLEYMAN DEMİREL. Bunun yanında birinciliği asla kaptırmadığı elması, gülü ve halısı. Birçok renkli özelliği de bir arada bulunduruyor. Türk tarihine kazandırdığı beş başbakan gibi.

Isparta bir zamanlar Türkiye’de en zengin illerden biriydi. 1955-1965 yılları arasında Isparta’nın GSMH sıralamasındaki yeri dokuzunculukla on beşincilik arasında oynuyordu. Ancak 70’li yıllardan sonra her nedense gerilemeye başlamış. Şu anda ise sıralamada 46. durumda. Bunun en önemli nedeni değişimin olmaması. Geleneksel işlerin yanında başka bir işlerin yapılmamış olması gerilemeye neden olmuş. Isparta 1997 yılında 41 milyon dolar ihracat yapmış, ama global krizden etkilendiği için 1998 yılındaki krizden etkilendiği için 1998 yılındaki ihracatı 38 milyon dolarda kalmış.

Ancak Isparta gelişmenin ve değişmenin yani bir anlamda kabuk değiştirmenin yolunu bulmuş durumda. ÇOK ORTAKLI ŞİRKETLER KURMAK. Bu bağlamda ilk defa  1965 yılında Göltaş kuruluyor. Göltaş’ tan sonra birkaç şirket daha kurulmasına rağmen büyük hatalar yüzünden ilerleme kaydedilememiş. Bu hatalar halkın sanayiden korkmasına neden olmuş. Halk parasını bankalarda değerlendirmeye başlamış. Böylece riske girmediklerine inanmışlar. Bu gelenek hala devam etmektedir. Özellikle repo çok tercih edilen bir yatırım aracı olarak görülüyor. Bankalarında ne kadar rağbet ettiği açıkça belli oluyor.

Ancak Isparta artık kendini aşmaya başlıyor. Bir zamanlar temeli atılan ( 1980 ) Organize Sanayi Bölgesi 1997 yılında hizmete açılarak yatırımcıların emrine sunuldu. Yine bir zamanlar olduğu gibi çok ortaklı şirketler kendini göstermeye başladı. Bunun en büyük örneğini Diriteks ve Iyaş verdi. Iyaş Isparta’daki ilk hipermarket olma özelliği ve seviyeli adımlarla hareket etmesinin meyvelerini toplamaya başladı. Diriteks  Türkiye’de ilk defa vizon battaniye üreten bir fabrika. Diriteks’te çok ortaklı şirket kültürü ile kurulan bir işletme. Zaten Organize Sanayi Bölgesinin tanınmasında da önderliği yapan Diriliş Tekstil oldu. Şu anda 700 ortağı olan şirket 10 ayrı ülkeye ihracat yapıyor. Üretiminin % 60 civarını ihracata yönlendiren Diriteks, iç pazarda da ciddi bir güç haline geldi. Diriteks’ in bu başarısı bir diğer önemli yatırım olan IYAŞ’ ın önünü açmış. Şu anda Iyaş’ın en büyük hedefi alışveriş zincirleri kurmak. Ayrıca Organize Sanayi Bölgesinde et ve paketleme ihtiyaçlarını karşılamak üzere fabrikalar kurulacak.

Bu iki güzel örnek diğer yatırımcılarında önünü açmış. Pek duyulmasa da mermercilikte de atağa kalkmış Isparta. 1998’de 9 bin tonun üzerinde ve 4 milyon 500 bin dolarlık ihracat yaptı. Organize Sanayi Bölgesine yapılan 40 kadar müracaat birleştirilerek tek bir yatırım haline getirilmeye çalışılıyor. Bu konuda Ticaret Odası Başkanı sayın Eyüp Avcılar büyük gayretler içinde.

Isparta ekonomisi yıllarca halı ve gülyağı ile ayakta kaldı. Bunlar Isparta ve Türkiye için bir prestij ürünü oldu. Bilindiği gibi dünyanın tüm gülyağı ihtiyacı Bulgaristan ve Isparta’dan karşılanıyor. Isparta’da 25 bin hektarlık alanda gül ekimi yapılıyor ve yaklaşık 30 bin kişi geçimini buradan karşılıyor. Bu alanda da yine çok ortaklı bir şirket olan Gülbirlik başı çekiyor.  

Isparta gülyağından sonra en çok halıcılığa güveniyor. Sümer Halı Türkiye ve Isparta için bu konuda can damarı. Kent merkezlerinden köylere kadar halı tezgahlarının kurulmasından halıların pazarlanmasına kadar bütün süreci omuzluyor. Isparta yılda 400 bin dolar civarında el halısı ihraç ediyor. 

Isparta’da tarım diğer Akdeniz bölgelerinde olduğu kadar gelişememiş. Bir zamanlar elma ile başlayan iddia dışında başka bir iddiası yoktu. Ancak sulanan alanların fazlalaşması, seracılığın artması Isparta’da tarımın önünü açmış. Kiraz, biber, ve domates yetiştirilmeye başladı. İhracatta 9 milyon dolarlık bir rakama ulaşıldı.

Tarımdaki bu gelişmeler üzerine bu alanda yeni fabrikalar kuruldu. Türk-İtalyan ortaklığı olan Pucinelli Elma Taş fabrikası, Asya Meyve Suları, Fruko-Tamek Meyve Suları ilk olarak sayılabilecekler. Özellikle Asya Meyve Sularının ürettiği meyve konsantresi Avrupa’nın her ülkesine ihraç edilir hale geldi. 1998’de 20 ton elma, 6.500 ton elma suyu ihraç etmiş durumda. Elma suyundan elde edilen döviz girdisi 4 milyon 700 bin dolar.

Isparta her türlü ulaşım kolaylığına sahip. Ulusal ve uluslar arası pazarlara yakın bir il olan Isparta artık yeniden sanayileşecek. Daha önceki hatalarını tekrarlamadan sanayileşecek.

Isparta’da ilginç bir faaliyet daha var. Karanfil üretimi. 3 dekarlık alanda 6 çiftçi ailenin karanfil üretimi için desteklendiği  Isparta’da olumlu sonuç alınması üzerine 1999 yılında üretim alanı 25 hektara çıkarıldı. Bu yıl karanfil üretimi Isparta merkez, Gelendost, Gönen, Keçiborlu ve Atabey ilçelerinde 48 çiftçi tarafından başlatıldı.
 

---

ISPARTA ÇOK HIZLI BÜYÜYECEK

EYÜP AVCULAR

2 yıl önce Isparta Ticaret ve Sanayi Odası Başkanlığına seçilen Eyüp Avcular hedeflerini dergimize anlattı.

 Girişimci Güç: Hedeflerinizi anlatır mısınız?

Isparta 1965 yılında KBMG’ de ilk on beşin içinde idi. Ancak daha sonra meydana gelen bazı olaylar halkımızı sanayiden uzaklaştırdı. Bugün ise 46. sırada. Biz oda olarak bu kötü gidişe bir dur demek istedik. Bunun için ne gerekli ise yaptık ve yapmaya devam edeceğiz. Bunun için evvela çalışma tarzlarımızda değişikliğe gitmemiz gerektiğine inandık.

Öncelikle Isparta’nın geçmişini araştırdık. Geçmişte yakaladığı başarıyı nasıl bulduğunu bilmemiz gerekiyordu. Bunun sırrını bulmamız zor olmadı. Bunun sırrı ortak hareket etmekte idi.  Bunun için odamızın da desteğiyle birçok çok ortaklı şirketler kurduk. Bunların ilk örnekleri IYAŞ ve Diriteks oldu. Hatta bunları bölge çapında yaymaya çalışıyoruz. Bunun için Burdur, Antalya, Afyon ve Isparta il ve ilçe ticaret odaları ve borsalarının ortak projeler gerçekleştirmesi için odalar güçbirliğini kurduk. Bir vakıf kurduk. Batı Akdeniz Geliştirme Vakfını kurduk. Bu vakıf yeni stratejiler bulmaya çalışıyor. 

NEREDE NEYE YATIRIM YAPMALI?

·     Isparta OSB, ulaşım açısından Türkiye’nin en elverişli yerlerinden biri. Hava, demiryolu ve karayolu ulaşımına son derece müsait. Antalya limanı ise 110 kilometre.

·     OSB ile şehir merkezi arasında kalan geniş araziler yatırım için en uygun alanlar.

·     Bilindiği gibi Isparta deri, halı ve gülyağı işletmeciliğinde ön sırada. Halı işletmeciliğinin yaygın olması tekstil yatırımlarının önünü açıyor. Çünkü bu alanda hazır ve yetenekli işgücü var. Sadece gülyağı üretiminde kullanılan gül artık başka alanlara kaydırılmaya çalışılıyor.

·     Bilindiği gibi Isparta Antalya gibi bir turizm şehrine çok yakın. Antalya’nın bu alanda ihtiyaç duyduğu bütün  ihtiyaçlarını karşılayabilir.

·     Isparta gıda ve paketleme yatırımlarına ağırlık veriyor.