BORSA NEDİR?

Borsa, ticaretle veya finansal işlemlerle uğraşan kişilerin toplandıkları kamuya açık finansal organizasyondur.

Borsalarda hangi finansal araçlar işlem görür?

Borsalar zaman içerisinde işlem gören malların cinsine göre “emtia”, “menkul kıymetler”, “döviz”  ve “türev ürünler” borsaları olmak üzere dört ana gruba ayrılmıştır. İMKB hisse senedi, tahvil ve benzeri finansal sermaye piyasası araçlarının alınıp satıldığı borsalara, “menkul kıymetler borsaları” denir.

İMKB’ nin görev ve yetkileri nelerdir?

1.     Menkul kıymetlerin Borsa kotuna alınması ile ilgili başvuruları, İMKB Kotasyon Yönetmeliği’ nde belirtilen esaslar dahilinde incelemek, ek bilgi ve belgeler istemek, başvuruları değerlendirmek ve karara bağlamak.

2.     Kanuni gerekler yerine getirilerek vadeli işlemlerle ilgili piyasalar açmak,

3.     Borsa’ da işlem görebilecek menkul kıymetler için türlerine göre menkul kıymetler pazarları oluşturmak, bu pazarlarda işlem görecek menkul kıymetleri belirlemek ve Borsa Bülteni’ nde yayınlamak, pazarlara Borsa Binasında yer tahsis etmek,

4.     Borsa’ da pazarların çalışma gün ve saatlerini belirlemek ve Borsa Bülteni’ nde ilân etmek,

5.     Borsa pazarında yapılan işlemler sonucunda oluşan fiyatları ve bu fiyatlardan yapılan toplam işlem miktarını seans bitiminde ilân etmek,

6.     Borsa’ da yapılan alım, satım işlemlerini güven ve istikrar içinde serbest rekabet şartları altında kolayca ve düzenli bir şekilde yürütülmesini sağlamak, bu kuralların dışına çıkan Borsa üyelerine, ilgili mevzuatta belirtilen müeyyideleri uygulamak,

7.     Borsa’ da olağan dışı menfi gelişmelerin meydana gelmesi halinde, mevzuatın verdiği yetkiler içinde gerekli önlemleri almak.

Mali piyasalar kaça ayrılır;  bu piyasaların araçları nelerdir?

Mali piyasalar;  para piyasası, sermaye piyasası olmak üzere ikiye ayrılır:

 Para piyasası:  Kısa vadeli fonların karşılaştığı piyasalardır. Araçları;  para, döviz, altın, kambiyo senetleri (poliçe, bono, çek) ile bir yıla kadar vadeli senetlerdir.

Sermaye piyasası:  Uzun ve vadeli fon akışının karşılaştığı piyasalardır. Araçları; hisse senedi, tahvil, finansman bonosu gibi menkul kıymetlerdir.

Sermaye piyasası kaç bölümden oluşur?

Sermaye piyasasını birincil piyasa ve ikincil piyasa olmak üzere ikiye ayırabiliriz:

Birincil piyasa:   Hisse senedi ve tahvil gibi menkul değerleri ihraç eden şirketler ile alıcıların yani tasarruf sahiplerinin doğrudan karşılaştıkları piyasalardır. Türk Hukuk Sistemin’ de, menkul kıymetleri ihraçtan alanlar, bunları tekrar paraya çevirmek istediklerinde, hisse senetlerinde hiçbir zaman, tahvillerde ise vadeden önce bunları  ihraç eden kuruluşa müracaat edemezler.

İkincil piyasa:   Menkul kıymetlerin paraya çevrilmesini sağlayan piyasadır ve menkul kıymet borsaları bu piyasayı tanımlamada en iyi örnektir. Bu piyasada, menkul kıymetler aracı kuruluşlar adına, yatırımcılar hesabına Borsa’ da alınıp satılırlar.

Halka arz edilen bir hisse senedinin satış fiyatı nasıl belirlenmektedir?

Bir hisse senedinin satış fiyatı, Borsa’ da hisse senetleri işlem gören aynı sektöre ait şirketlerin fiyat kazanç oranları esas alınarak, ayrıca indirgenmiş nakit akım analizleri gibi yöntemler kullanılarak ve geçmiş yıllara ilişkin finansal  göstergeler, karlılık oranları ve geleceğe yönelik projeksiyonlara da bakılarak, aracı kuruluş ile ortaklık tarafından belirlenmektedir.

İMKB’ nin ana hizmet birimleri hangileridir?

İMKB’ nin ana hizmet birimleri aşağıda yer almaktadır:

1.      Teftiş Kurulu Başkanlığı

2.      Hisse Senetleri Piyasası Müdürlüğü

3.      Tahvil ve Bono Piyasası Müdürlüğü

4.      Vadeli İşlemler Piyasası Müdürlüğü

5.      Takas ve Saklama Müdürlüğü

6.      Kotasyon Müdürlüğü

7.      Değerleme ve İstatistik Müdürlüğü

8.      Gözetim Müdürlüğü

9.      Araştırma Müdürlüğü

10.  Eğitim ve Yayın Müdürlüğü

11.  Dış  İlişkiler Müdürlüğü

12.  Bilgi Sistemleri Merkezi

13.  Personel Müdürlüğü

14.  Mali İşler Müdürlüğü

15.  İdari İşler Müdürlüğü

16.  Yapı ve İşletme Müdürlüğü

17.  Özel Kalem Müdürlüğü

18.  Hukuk İşleri Müdürlüğü

19.  Üye İşleri Müdürlüğü

20.  Koruma ve Güvenlik Müdürlüğü

21.  Uluslar arası Pazar Müdürlüğü

Menkul kıymet nedir?

Sermaye Piyasası Konunu’ nun 3. Maddesinde menkul kıymet; ortaklık veya alacaklılık sağlayan, belli bir meblağı temsil eden, yatırım aracı olarak kullanılan, dönemsel gelir getiren, misli nitelikte, seri halinde çıkarılan, ibareleri aynı olan ve şartları Sermaye Piyasası Kurulu’ nca belirlenen kıymetli evrak olarak tanımlanmıştır.

Hisse senedi nedir?

Anonim şirketler, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketler, özel kanunla kurulmuş kamu kuruluşları tarafından çıkarılan;  sermayenin belirli bir bölümü temsil eden, sahibine ortaklık haklarından yararlanma imkanı veren, kıymetli evraka hisse senedi denir. Sermaye Piyasası Kanunu’ nca, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin hisse senetleri Borsa’ da işlem görmektedir.

Hisse senetleri rehnedilebilir  mi?

Hisse senetleri rehne konu olabilir.

Hisse senedinde nominal fiyat ne demektir?

Pay senedinin ilk çıkarılışı sırasında ortaklık yönetimi tarafından verilen itibari değere “nominal fiyat” denir. TTK’ ya göre nominal değer en düşük 500 TL olabilir ve 100 TL ‘lik farklarla artırılabilir. En sık görülen pay senedinin nominal fiyatı 1.000 TL’ dır. İMKB’ de şirket hisselerinin itibari değeri değişik de olsa, bütün fiyatlar 1.000 TL itibari değer üzerinden tescil edilir.    

Hisse senedinin Borsa fiyatı ne demektir?

Borsa’ da işlem görmeye başlayan hisse senetlerinin, Borsa’ da ki arz talep koşullarına göre oluşan fiyatlarına “Borsa fiyatı” denir.

Hisse senetleri Borsa’ da hangi pazarlarda işlem görürler?

Hisse senetleri ilgili oldukları pazarlarda işlem görürler. Hisse senetlerinin işlem görecekleri Pazar ve işlemlere ilişkin gerekli bilgiler önceden Borsa bülteninde ilan edilir.

Yatırımcılar Borsa’ ya doğrudan başvurarak alım- satım yapabilirler mi?

Yatırımcılar Borsa’ ya doğrudan başvurarak alım- satım yapamazlar. Borsa’ da yatırım yapabilmek için yatırımcıların, sermaye piyasasında aracılık faaliyetleri yapmak üzere yetkilendirilmiş aracı kurum, yatırım bankaları ve ticari bankalardan oluşan, aracı kuruluşlar olarak adlandırılan borsa üyelerine başvurmaları; bu kuruluşlarla “alım- satım sözleşmesi” imzalamaları gerekmektedir.

Emirde öncelik kuralları nelerdir?

Fiyat ve zaman önceliği, emirlerde öncelik kurallarıdır.

1.      Fiyat önceliği, daha düşük fiyatlı satım emirlerinin, daha yüksek fiyatlı satım emirlerinden; daha yüksek fiyatlı alım emirlerinin, daha düşük fiyatlı alım emirlerinden önce karşılanmasını ifade eder.

2.      Zaman önceliği ise, fiyat eşitliği halinde, sisteme zaman açısından daha önce kaydedilen emirlerin öncelikle karşılanmasıdır.

3.      Müşteri emirlerinin önceliği:Fiyat ve zaman öncelikleri açısından eşitliğin söz konusu olduğu emirler arasında müşteri emirleri, Borsa üyelerinin kendi nam ve hesaplarına verdikleri Borsa emirlerinden önce sisteme girilir.

Aracı kuruluş yatırımcı tarafından verilen her emri kabul etmek zorunda mıdır?

Aracı kuruluşlar emirleri kısmen veya tamamen kabul etmeyebilir. Ancak, nedenini açıklama zorunluluğu olmaksızın, durumu müşteriye veya yetkili temsilciye hemen bildirmekle yükümlüdürler.

Kurtaj ne demektir?

Borsa üyelerinin, aracı olarak borsa’ da gerçekleştirdikleri işlemler karşılığında menkul kıymetlerin işlem gördüğü fiyatlarla hesaplanan tutarı üzerinden, müşterilerinden aldıkları komisyona “kurtaj” denir. Kurtaj tarifesi, İMKB Yönetim Kurulu’ nun önerisi üzerine SPK tarafından belirlenir ve İMKB tarafından ilan edilir. Gerçekleştirilmeyen emirler için kurtaj alınmaz; varsa gider karşılığı alınır.

Aracı kuruluşlar, yatırımcılardan ne kadar kurtaj alabilirler?

Aracı kuruluşlar, müşteri olan yatırımcılardan müşteri hesabına gerçekleştirdikleri menkul kıymet alım/ satım işlemleri için işlem tutarının % 1’ ini geçmemek ve % 0.2’ sinden de az olmamak şartıyla alım- satım sözleşmesinde belirtilen oranda kurtaj alabilirler.

Borsa emirleri kaça ayrılır?

Borsa emirleri;

1.      Normal emirler

2.      Küsurat emirler

3.      Özel emirler

4.      Toptan alış- satış emirler

5.      Açığa satış emirleri

Şeklinde türlendirilmektedir.

Normal emir ne demektir ve kaça ayrılır?

İşlem birimi halinde verilmiş, tam olarak bir lot ve katlarından oluşan emirlerdir. Aşağıda belirtilen şekillerde verilirler.

Limit fiyatı emirler:

Fiyat ve miktarın belirtildiği emirlerdir. Bir defada sisteme girilebilecek emir miktarı, Borsa Yönetim Kurulu tarafından   belirtilen miktardan fazla olamaz.

Kalanı iptal et emirleri:

Bir defada girilebilecek emir miktarı sınırına bağlı kalmaksızın, fiyat ve miktar belirtilerek girilen ve emirin girildiği anda karşılanmayan bölümünün otomatik olarak iptal edildiği emir türüdür.

Küsurat emir ne demektir?

İşlem biriminin içerdiği hisse senedi sayısından (nominal değer/ 1000) daha az miktarda verilmiş emirlerdir. Küsurat emirler hisse senedi sayısı olarak fiyatsız girilir ve o andaki son normal emir işlemi fiyatından gerçekleştirilir.

Özel emir ne demektir;?

Borsa Yönetim Kurulu tarafından menkul kıymet bazında belirlenen hisse senedi sayısını aşan ve eksper onayı ile gerçekleştirilen emirlerdir.

Açığa satış emri nasıl verilmektedir?

Açığa satış emri, ilgili hissenin fiyatının trendine bağlı olarak, en son gerçekleşen işlem fiyatı düzeyinde veya bu düzeyin bir adım üzerindeki fiyatlardan yapılabilir. Henüz fiyat oluşmamış ise emrin fiyatı, kapanış fiyatının en az bir adım üzerinde olmak zorundadır. Bu fiyatı değiştirilmiş veya serbest marjlı hisselerde henüz işlem gerçekleşmeden açığa satış emri verilemez.

Rüçhan hakkı nedir?

Anonim şirketlerin, gerçekleştirdikleri bedelli sermaye artırımlarına mevcut ortakların öncelikle katılma hakkıdır.

Bedelli Rüçhan hakkı kullanma süresi ne kadardır?

Bu tür Rüçhan hakkını kullanma süresi 15 günden az, 60 günden fazla olamaz. Şirket, rüçhan hakkı kullanma sürelerini yayınladığı sirkülerde ilan eder.

Rüçhan hakkı kupon pazarı nedir?

Borsa’ da işlem gören şirketlerin, nakdi sermaye artışı yapmak üzere belirledikleri rüçhan hakkı kullanma süresi içinde, söz konusu hisse senedinin üzerinde bulunan yeni pay alma kuponlarının alınıp satılabilmesi için açılan pazardır.

Rüçhan hakkı kupon Pazarı ne kadar süre ile açık kalır?

Rüçhan hakkı kullanım süresiyle aynı zamanda başlamakta ve rüçhan hakkı kullanma süresi sonundan önceki 5. İş günü kapanmaktadır.

Anonim şirketler bedelli sermaye artırımlarında rüçhan hakkını hisse senedinin nominal değerinin üzerinde kullandırabilir mi?

Rüçhan hakkı,şirket esas sözleşmesinde hüküm bulunması kaydıyla, hisse senedinin nominal değeri üzerindeki (primli) fiyattan kullandırılabilir.

Emisyon primi ne demektir?

Ortaklıkların hisse senetlerini nominal üzerinde bir fiyatla ihraç etmeleri sonucunda satış ile nominal değer arasında oluşan farktır. Bu gelir, ortaklıklar için vergiden muaf bir gelir olup bilançoların pasif bölümünde öz kaynak kaleminde yer alır.

Temettü dağıtımı en geç hangi aya kadar yapılabilir?

Şirket tarafından mevcut ortaklara temettü dağıtımının, hesap dönemini izleyen 5. Ayın sonuna kadar tamamlanması zorunludur.

Anonim şirketlerin zamanaşımına uğrayan kar paylarının akıbeti ne olur?

12.6.1933 tarih ve 2308 sayılı “Şirketlerin Müruru Zamana Uğrayan Kupon Tahvilat ve Hisse Senedi Bedellerinin Hazineye İntikali Hakkında Kanun” un 1. Maddesi uyarınca devlete intikal eder. Kanuna göre şirketler zamanaşımına uğramış kar paylarını zamanaşımına uğradığı tarihten itibaren 3 ay içinde mahalli mal sandığına yatırmak zorundadırlar.

 Ağırlıklı ortalama fiyat ne demektir?

Bir sonraki seansa alt baz fiyatın hesaplanmasına esas teşkil eden hisse senedinin ağırlıklı ve küsüratsız fiyatıdır. Bir hisse senedinin ağırlıklı ortalama fiyatı, seans içinde o hisse senedi üzerinde gerçekleşen her normal emrin içerdiği fiyat ve hisse adedi çarpımlarının toplamının, o hisse senedinin toplam işlem adedine bölünmesi ile hesaplanır.

Referans fiyat nedir?

Hisse senetlerinin işlem görebileceği en üst ve en alt limitlerinin belirlenmesi de esas teşkil etmeyen, sermaye artırımı sırasında temettü ödemesinin belirsiz olduğu durumlarda, baz fiyat oluşuncaya kadar üyelerce refarans değer olarak kullanılması amacıyla hesaplanan fiyattır.

Baz fiyat nedir; nasıl hesaplanmaktadır?

Bir hisse senedi için baz fiyatı, bir seans süresince o hisse senedinin işlem görebileceği en üst ve en alt fiyat limitlerinin belirlenmesinde esas teşkil eden  fiyattır. Baz fiyat, hisse senedinin bir önceki seansında gerçekleşen ve kayda alınan işlemlerin ağırlıklı ortalama fiyatının en yakın fiyat adımına yuvarlanması ile bulunur.

Bir seans içinde bir hisse senedinin fiyatı en çok ne kadar yükselebilir veya düşebilir?

Her hisse senedi için, seans içinde önerebilecek en düşük (taban) ve en yüksek (tavan) fiyatlar, o hisse senedi için “fiyat aralığı”nı (fiyat marjı) oluşturur. Mevcut uygulamada, hisse senetleri piyasasında fiyat aralıkları baz fiyatın % 10 altı ve üstü ile sınırlıdır.

Bilançoların ( 3,6,9,12 aylık) borsaya gelme süresi ne kadardır?

Şirketler 3 ve 9 aylık mali tablolarını 4 hafta ( bankalar 6 hafta) içinde 6 aylık mali tablolarını, 6 hafta ( bankalar 8 hafta) içinde 12 aylık mali tablolarını 10 hafta içinde Borsa ‘ya göndermek zorundadırlar.

Takas hizmeti nedir?

Borsa üyeleri sattıkları menkul kıymetleri takas merkezine teslim etmeleri, aldıkları menkul kıymetleri de takas merkezinden teslim almaları, ödemelerini ve tahsilatlarını da burada gerçekleştirmeleri takas hizmeti kapsamındadır. Borsa üyelerinin aynı cins menkul kıymetten hem alım hem de satım işlemleri yapmaları halinde takas merkezine sadece aradaki farkı teslim etmeleri veya teslim almaları söz konusudur.

Endeks ne demektir?

Endeks, bir veya daha fazla değişkenin hareketlerinden ibaret olan oransal değişimi ölçmeye yarayan bir göstergedir. Endeksler, karmaşık olayların tek bir rakama indirgenmesini sağlayan, olaylar ve sonuçları hakkında yaklaşık bilgi verebilen tek araçtır. Hisse senedi piyasasının genel bir göstergesi olan hisse senedi endeksleri, endeks kapsamındaki hisse senedinin fiyatları baz alınarak piyasa performansı hakkında genel bilgi verir.

İMKB’ de kaç çeşit endeks vardır?

·        İMKB Ulusal – 100

·        İMKB Ulusal – TÜM

·        İMKB Ulusal – 30

·         İMKB Ulusal – sınai

Gıda, içecek, tekstil, deri, orman, kağıt, basım, kimya, petrol, plastik, taş, toprak, metal eşya, makina

      İMKB ULUSAL HİZMETLER

Elektrik, ulaştırma, turizm, ticaret

·         İMKB ULUSAL –MALİ

Banka, sigorta, finansal kira, factoring, holding ve yatırım

·         İMKB BÖLGESEL, YŞP

·         İMKB YATIRIM ORTAKLIKLARI