Abdurrahman Kavasoğlu

VADELİ ÇEK DÜZENLEMEK AMACIYLA ÇEKLERE YAZILAN İLERİ TARİHLERİN HÜKMÜ (POST DATE ÇEK)

İktisadi alanda karşılıksız çek düzenlemek 3167 sayılı “Çekle Ödemelerin Düzenlenmesi ve Çek Hamillerinin Korunması Hakkında Kanun”a göre suçtur. Bu kanunun 16. maddesine göre, karşılıksız çek keşide edenler, bir yıldan beş yıla kadar hapis cezasına çarptırılırlar. 19.03.1985 yılında çıkarılan bu kanunla getirilen hapis cezası, piyasada çekin itibarını diğer ticari senetlere göre artırmıştır.

Türk Ticaret Kanunu 692. maddesine uygun olarak düzenlenmiş bir çek, lehine çek düzenlenmiş lehdar veya çek hamili çeki keşideciden aldığı andan itibaren bankaya ödeme için ibraz edebilir, karşılığı yoksa, çekin karşılığının olmadığını bankada tespit ettirir (arkasını yazdırır). Daha sonra Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunur.

Bununla beraber makalemizin başlığını oluşturan ileri tarihli çekler hukuken geçerli olmakla beraber, oluşturulan ileri tarihli vadenin hiçbir hükmü yoktur. Bu tür çeklerde çeki keşide edenden teslim alınmasından itibaren, vade beklenmeden bankaya ödeme için ibraz edilebilir; yukarıda bahsedilen normal hukuki prosedür işletilir. Yazılan ileri tarih yazılmamış hükmündedir. Ayrıca çekin üzerine “üzerindeki tarihte muteberdir” veya “üzerindeki tarihten önce ibraz edilemez” kaydı yazılmasının da hukuken hiçbir hükmü yoktur.

Bu şekildeki çekler ileri tarihli çekler (Post Date Çek) olarak adlandırılır. Bu tür çekler piyasada çok sık kullanılmaktadır. Karşılıklı güvene dayanarak keşide edilen bu çeklerden dolayı çek keşide edenler, çek bankaya ibraz edilirse “karşılıksız çek keşide etmek suçunu” işlemiş duruma düşürülebilirler ve bu tür çekleri oluşturdukları vadeden önce ödemek zorunda kalabilirler.